Hoe weet u of er asbest zit in oude behanglijm?

Aan de lijm zelf ziet u het niet: asbest is met het blote oog niet te herkennen. U kunt alleen inschatten of er risico is door naar het bouwjaar, de ondergrond en het type afwerking te kijken. Zekerheid krijgt u uitsluitend via een materiaalmonster dat door een gecertificeerd bureau in een laboratorium wordt onderzocht. Tot die uitslag er is, laat u het behang en de lijmlaag met rust.

Laten we beginnen met de nuance die vaak ontbreekt in verhalen op internet. Klassieke behanglijm op basis van zetmeel, methylcellulose of dierlijke lijm bevatte in de regel geen asbest. Het is dus niet zo dat elke muur in een oud huis een probleem is zodra u een reepje behang lostrekt. Wat wel voorkomt, is dat er in de lagen eromheen asbesthoudend materiaal zit: in de plaat achter het behang, in het spuitwerk of pleisterwerk eronder, of in een lijm- of kitlaag die ooit voor een ander doel is gebruikt.

In de praktijk is dat een belangrijk verschil. Mensen zeggen vaak "asbest in de behanglijm", terwijl het risico zit in wat er onder of achter die lijm zit vastgekleefd. Zolang u dat onderscheid niet kunt maken, is voorzichtigheid de juiste houding. Asbestvezels zijn pas gevaarlijk wanneer ze vrijkomen, en dat gebeurt nu juist bij schuren, krabben, droog afsteken en slopen. Het blijven liggen van een onbeschadigde laag is zelden het probleem; het bewerken ervan wel.

Het bouwjaar en het jaar van de laatste grote verbouwing zeggen het meeste. In Nederland geldt 1993 als het jaar waarin het gebruik van asbest werd verboden. Materiaal dat daarna is aangebracht, is in beginsel asbestvrij. Is de woning of de afwerking van vóór die tijd, dan is het verstandig om eerst na te denken en daarna pas te beginnen. Deze punten spelen mee:

• Bouwjaar van de woning. Woningen en bedrijfspanden van vóór 1993 vragen extra aandacht, zeker wanneer er sindsdien weinig is vernieuwd.
• De ondergrond achter het behang. Behang is in oudere woningen vaak op plaatmateriaal geplakt. Sommige zachte of harde platen uit die periode bevatten asbest.
• Spuitwerk en pleisterlagen. Oude spuitpleister op plafonds en wanden kon asbest bevatten. Behang dat daar overheen is geplakt, trekt bij verwijdering stukjes van die laag mee.
• Kanalen, schachten en brandwerende delen. Rond schoorstenen, meterkasten, luchtkanalen en cv-ruimtes zijn vaker asbesthoudende platen toegepast, soms netjes weggewerkt onder behang of sierpleister.
• Vocht en eerdere reparaties. Lagen over lagen, plaatselijk bijgewerkte plekken en dichtgesmeerde naden maken het lastiger in te schatten wat u precies voor u heeft.

Weet u het bouwjaar niet zeker? Kijk in het koopcontract, in de huurovereenkomst of in het openbare adresregister. Bij een huurwoning kan de verhuurder of woningcorporatie u bovendien vaak vertellen of er ooit een asbestinventarisatie is gedaan en wat daaruit kwam.

U kunt asbest niet zien, ruiken of voelen. Wat u wel kunt, is signalen opmerken die reden geven om voorzichtig te zijn. Let bij een rondgang door de woning op het volgende:

• Een grijze of licht gemêleerde harde plaat die zichtbaar wordt zodra een stuk behang loslaat, vaak met een glad oppervlak en een korrelige breuk.
• Zachtboardachtige platen in oude woningen, soms toegepast als isolatie of als vlakke ondergrond voor behang.
• Grof spuitwerk of een dikke structuurlaag onder het behang, vooral op plafonds.
• Platen met een regelmatig patroon van schroeven of spijkers en strak afgeplakte naden.
• Behang dat alleen in losse snippers meekomt en waarbij telkens stukjes ondergrond meebreken.
• Afwerking rondom een oude schoorsteen, geiser, cv-ketel of meterkast.

Ziet u een van deze zaken, dan betekent dat nog niet dat er asbest aanwezig is. Het betekent wel dat u de muur niet droog moet gaan schuren of slopen voordat u weet wat het is. Een enkel strookje behang dat met water losweekt van vlak, hard stucwerk in een woning uit deze eeuw is een heel ander verhaal dan een plafond vol oude spuitpleister.

Er bestaat geen betrouwbare huis-tuin-en-keukentest. Testsetjes waarbij u zelf een monster neemt en opstuurt zijn in omloop, maar het nemen van dat monster is precies het moment waarop vezels kunnen vrijkomen. Bovendien zegt één monster weinig als er meerdere lagen en meerdere ruimtes in het spel zijn.

De veilige route loopt via een gecertificeerd asbestinventarisatiebureau. Zo'n bureau onderzoekt de woning, neemt op de juiste manier monsters en laat die in een laboratorium analyseren. U ontvangt een rapport waarin staat of er asbest is aangetroffen, waar het zit en in welke vorm. Dat rapport heeft u vaak sowieso nodig: is er asbest aangetoond, dan mag verwijdering in de meeste gevallen alleen door een gecertificeerd saneringsbedrijf gebeuren en is een melding bij de gemeente vereist. Een huurder of eigenaar die zelf aan de slag gaat, loopt niet alleen gezondheidsrisico maar ook het risico op discussie bij de eindinspectie.

Is de woning van na 1993 of is de ondergrond onmiskenbaar gewoon stucwerk, dan kunt u het behang in de meeste gevallen zonder zorgen zelf verwijderen. Houd dan deze volgorde aan:

• Stap 1. Zoek het bouwjaar op en vraag bij een huurwoning na of er een asbestinventarisatie bekend is.
• Stap 2. Bekijk een hoekje. Week op één onopvallende plek een klein stukje behang los met water en kijk wat eronder zit. Trek niet droog en schuur niet.
• Stap 3. Werk nat. Gebruik water met een beetje behangafweekmiddel of een stoomapparaat. Nat werken beperkt stof, ook als er geen asbest in het spel is.
• Stap 4. Haal de ruimte leeg en dek vloeren af, zodat lijmresten en papier makkelijk af te voeren zijn.
• Stap 5. Twijfelt u halverwege? Leg het gereedschap neer, maak de ruimte niet verder open, sluit de deur en vraag advies. Een halve dag wachten is altijd beter dan een wand opengeschuurd hebben.

Stop in elk geval met schuurmachines, staalborstels en droge krabbers op oude ondergronden. Geen enkel stofmasker uit de bouwmarkt maakt dat werk verantwoord. En gooi materiaal waarvan u het niet zeker weet niet bij het gewone bouwafval: breng het pas weg als duidelijk is wat het is.

Schakel hulp in zodra het meer is dan één kamer behang, zodra de ondergrond onduidelijk is, of zodra er een datum voor oplevering in uw agenda staat. Bij een woning die leeg moet, is behang vaak het laatste klusje in een lange rij, en juist dat klusje blijkt in oudere panden het meest tijdrovend.

Top Woning Ontruimingen, onderdeel van De 2e Ronde, haalt woningen en bedrijfspanden volledig leeg en levert ze bezemschoon op. Het verwijderen van behang kunnen wij in dezelfde opdracht meenemen, net als het verwijderen van vloeren, het ontruimen van de tuin en de verhuizing van wat u wilt houden. Wij zijn actief in Arnhem, Velp en omgeving en werken in heel Gelderland, waaronder Apeldoorn, Ede en Nijmegen. Woont u in de regio Arnhem, dan leest u meer op de pagina over behang verwijderen in Arnhem.

Belangrijk om eerlijk te zijn: asbestsanering is specialistenwerk en voeren wij niet uit. Komen we bij de kosteloze intake op locatie een situatie tegen waarbij asbest niet uit te sluiten is, dan benoemen we dat en laten we die wand of dat plafond met rust tot er duidelijkheid is uit een onderzoek. Daarna pakken we op wat wel veilig kan. Tijdens die intake lopen we samen door de woning, bespreken we de eisen van verhuurder of makelaar en bekijken we welke werkzaamheden nodig zijn. Daarna ontvangt u een duidelijke offerte, waarin precies staat wat er wel en niet is inbegrepen.

Laat het zorgeloos aan ons over. Neem contact op voor een vrijblijvende offerte op maat.